Helena Querido-Levy

Brigitte Boon-van der Mark

Iemand anders heeft het naambordje gemaakt voor Helena. Ik heb aangegeven wel het archiefonderzoek te willen doen. Dit is wat ik gevonden heb.

Helena was een dochter van Ahron Levij (geboren 28 augustus 1876 Amsterdam, handelsagent) en Sara Nabaro (geboren 28 augustus 1875 Amsterdam) en de zus van Adolf Alfred Levij (geboren 6 juli 1910 Amsterdam, vertegenwoordiger, overleden 6 november 1981 Amsterdam).

Woonadressen in Amsterdam

Volgens haar Amsterdamse archiefkaart kwam zij op 27 oktober 1937 vanuit Hilversum in Amsterdam wonen. Daar woonde ze bij haar broer Adolf op de Theophile De Bockstraat 7-2 hoog en schoonzus Dina Ida Brink (geboren 24 januari 1912 Amsterdam, overleden 29 januari 2004 Amsterdam). Op 1 juli 1938 verhuisden ze naar de Van Tuyll van Serooskerkenweg 87-3 hoog.

Huwelijk

Op 11 maart 1942 trad Helena in het huwelijk met Lion Querido (slager van beroep, geboren 7 december 1910 Amsterdam, zoon van Jozeph Querido (geboren 21 mei 1880 Amsterdam, slager, overleden 19 augustus 1938 Amsterdam) en Dieka Zilverberg (geboren 15 maart 1878 Steenwijk, vermoord 20 maart 1943 Sobibor). De ouders van Helena waren toen al overleden, net als de vader van Lion.

De getuigen bij dit huwelijk waren:

• David Mozes Querido, broer van de bruidegom, slager van beroep, 30 jaar oud,
• Dieka Querido-Zilverberg, moeder van de bruidegom, had geen beroep, 64 jaar oud
• Adolf Alfred Levij, broer van de bruid, vertegenwoordiger van beroep, 31 jaar
• Barend Lopez Cardozo, winkelier, 36 jaar.

Alle getuigen woonden in Amsterdam.

Woonadres Swammerdamstraat huis & 1 hoog

Lion woonde in zijn ouderlijke woning op de Swammerdamstraat 37 huis, Helena woonde daar vanaf 5 december 1939.

Volgens de woningkaart van dit adres vormden de parterre en 1 hoog samen één woning. Hier woonde slager (vleeschhouwer) Jozeph Querido vanaf 20 oktober 1909, met zijn gezin (vrouw en 3 zonen), ook zijn broer Barend Querido (geboren 23 september 1888 Amsterdam) en schoonzus Sientje Zilverberg (geboren 25 februari 1883 Steenwijk) woonden enige tijd bij hen in. Na zijn overlijden woonde zijn weduwe Dieka er nog met haar zoons Lion en David Moses (geboren 23 januari 1912 Amsterdam, schoenmaker voor de Joodse Raad, diamantslijper, overleden 12 februari 1993 Amsterdam) en dus later ook haar schoondochter Helena.

Beroep

Volgens de kaart van de Joodse Raad was Helena boekhoudster bij een confectiefabriek en had zij een diploma stenotypen. Lion was slager van beroep en had 3 jaar M.U.L.O. doorlopen.

Sperre (tijdelijk vrijgesteld van transport)

Op de kaart van de Joodse Raad over Helena staat dat zij “gesperrt”  was wegens de functie van haar echtgenoot. Haar sperre-nummer was 82305. De nummers in de 80 en 90 duizend waren sperre-nummers die door de Joodse Raad aan hun werknemers werden gegeven. Lion had dus een functie bij de Joodse Raad waardoor Helena ook een sperre kreeg.

Lion kreeg sperre-nummer 82304, voor zijn werkzaamheden bij de “Vleeschvoorziening Slagerij van Dam, Nieuwe Kerkstraat 29 en Joods Lokaal A JR JvVV2  1056 luchtbescherming PIZ”.

Westerbork

Helaas werd de sperren ingetrokken, Helena en Lion werden op 20 juni 1943 in Westerbork ingeschreven, waar zij in barak 58 werden ingedeeld.

Op transport

Op 7 september 1943 werden Helena en Lion op transport gesteld. De trein vertrok met 27 wagons en  987 gedeporteerden naar Auschwitz-Birkenau. Daar kwam het transport aan op 9 september 1943. Bij de selectie op het perron werden 187 mannen aangewezen (zij kregen de nummers 149101-149287 op hun arm getatoeëerd) en 105 vrouwen (zij kregen de nummers 61216-61320 op hun arm getatoeëerd). De andere mensen werden vermoord in de gaskamers. Helena en Lion behoorden tot de groep mannen en vrouwen die in het kamp werden toegelaten.

Vermoord

Helena heeft als overlijdensdatum 30 november 1943 gekregen.  Dat is een door het Rode Kruis en Ministerie van Justitie geschatte datum, op basis van de getuigenis van 3 vrouwen uit dit transport die de oorlog hebben overleefd. Zij gaven aan dat de levensduur van de voor de zeer zware arbeid geselecteerde vrouwen in Birkenau minder dan 2 maanden was. De drie teruggekeerde vrouwen hadden een bevoorrechte positie gekregen, één als verpleegster, één als schijfster op een karnpbureau, en de derde als muzikante in het kamporkest.

Lion heeft als overlijdensdatum 31 maart 1944 gekregen. Ook dat is een door het Rode Kruis en Ministerie van Justitie geschatte datum op basis van getuigenissen van overlevenden.

Tot slot

Bronnen: Stadsarchief Amsterdam (Bevolkingsregister, archiefkaarten), Noord-Hollands Archief (huwelijksakte), Arolsen Archieven (kaarten Joodse Raad), Auschwitz-Chronicle, Het Nederlandsche Roode Kruis Auschwitz Deel IV “De deportatietransporten in 1943”.

De gevonden informatie is ook gedeeld op het Digitale Joods Monument.