Hanchen Asch-Landau

Lieve Hannah,

Deze brief schrijf ik aan jou om je te laten weten dat jij en jouw verhaal tot op heden niet vergeten zijn.

In 1933 gevlucht vanuit Berlijn naar Tilburg, ben je gaan inwonen in het gezin van je dochter Erna en haar man Ernst Nathan. Je had toen al een kleindochter Ilse Lore. En je had ook werk: handelaarster in schoenmachines. Jullie woonden samen aan de Oisterwijksebaan 70. Ondanks de nazi dreiging vast een fijne tijd geweest.

Ik ben zojuist weer langs dat huis gelopen - het is vlakbij mij - en ik probeer altijd even binnen te kijken of ik misschien een glimp van jullie op kan vangen, gezellig aan tafel of een spelletje spelend… Onzin natuurlijk.

Want ik weet wel dat het huis in november 1942 plotseling verlaten is. Het gezin van je dochter is ondergedoken en heeft zo de oorlog overleefd.

Maar jij niet lieve Hannah. Je hebt nog even bij een accountant (jouw accountant?) in de Tuinstraat gewoond. Tot op 10 april 1943 duidelijk werd dat er geen joden meer geduld werden in Brabant. Je bent samen met anderen in de bus gestapt die jullie naar Vught bracht. Dezelfde dag nog, ben je in Westerbork aangekomen en een paar dagen later op 13 april 1943 ben je naar Sobibór vervoerd… En daar ben je op 16 april overleden. Je ziet Hannah,  ik weet het. Hoe bang en eenzaam moet je je gevoeld hebben. Wat je vreselijk lot is geweest. Ik weet het.

De herinnering aan jou doet mij beseffen wat een groot goed vrijheid is. Daarom lieve Hannah, deze brief, om je te laten weten dat jouw geschiedenis in ons voort leeft.

Rian