Naambordje: Otto Holman. Tekst: Brigitte Boon - van der Mark
Otto Holman heeft het naambordje gemaakt voor Mozes. Ik heb aangegeven wel het archiefonderzoek te willen doen. Dit is wat ik gevonden heb over Mozes.
Mozes werd geboren op 14 februari 1885 in Amsterdam. Hij was de oudste zoon van 7 kinderen van Louis Ephraim (geboren 1 februari 1859 Amsterdam, koopman / bediende, overleden 16 maart 1939 Rotterdam, 80 jaar oud) en Esther Digtmaker (geboren 16 juni 1860 Amsterdam, vermoord 13 maart 1943 Sobibor, 82 jaar).
Louis en Esther kregen 7 kinderen: Elisabeth (geboren 27 januari 1883 Amsterdam), Mozes, Willem (geboren 14 november 1886 Amsterdam, overleden 28 mei 1887 Amsterdam, een half jaar oud), Isaäc (geboren 27 maart 1889 Amsterdam, vermoord 19 oktober 1942 Auschwitz-Birkenau, 53 jaar), Salomon Jacques (geboren 2 september 1891 Amsterdam, vermoord 15 oktober 1942 Auschwitz, 51 jaar) en Willem (geboren 1 januari 1895 Amsterdam, overleden 11 januari 1895 Amsterdam, 11 dagen), Willem (geboren 30 november 1897 Rotterdam, vermoord 15 december 1942 Auschwitz, 45 jaar).
Verpleger
Mozes was tussen 7 maart 1913 en 2 augustus 1913 werkzaam als verpleger in het Portugees Israëlitisch Zieken- en Oude Vrouwenhuis op de Rapenburgerstraat 2 in Amsterdam. Daarna vertrok hij naar Rotterdam.
Huwelijk, kinderen
Op 27 augustus 1913 trad hij in het huwelijk met de Maria Sitters. Zij was een dochter van Levie Sitters en Grietje van Gelder en werd geboren op 12 april 1882 in Rotterdam (overleden 13 juni 1973 Den Haag).
Mozes en Maria kregen 2 dochters, Esther (geboren 19 januari 1914 Rotterdam, overleden 8 april 2002 Den Haag, 88 jaar) en Grietje (geboren 4 juni 1916 Rotterdam, zangeres (artiestennaam Grace Maddy), overleden 15 juni 2004 Rotterdam).
Het stel ging uit elkaar, er verschijnen vanaf augustus 1934 tot januari 1935 advertenties in de krant waarin Mozes gevraagd wordt zich te melden in verband met de aangevraagde scheiding door Maria en voor de betaling van de kosten voor onderhoud. Maria had geen idee waar haar man was en op de Rotterdamse gezinskaart staat op 23 januari 1935 geschreven dat hij niet op te sporen is. Op 27 februari 1935 staat geschreven dat hij geen vaste woonplaats had en dat zijn briefadres het adres van zijn broer Salomon Jacques was.
Inwonend
In 1937 woonde Mozes bij mensen in op verschillende adressen in Rotterdam.
Echtscheiding
Op 2 maart 1938 wordt de echtscheiding van Mozes en Maria ingeschreven in de Registers van de Burgerlijke Stand Rotterdam.
2de Huwelijk
Mozes trad op 17 mei 1938 in Amsterdam in het huwelijk met Rijntje Wertheim (dochter van Levie Wertheim en Henriette Bloem, geboren 28 december 1893 Amsterdam).
Rijntje was de weduwe van Meier Frank (geboren 11 november 1887 Amsterdam, overleden 31 januari 1928 Amsterdam, 40 jaar). Zij kregen 2 zoons: Hartog (geboren 18 februari 1921 Amsterdam, vermoord 4 juni 1943 Sobibor, 22 jaar) en Louis (geboren 8 februari 1924 Amsterdam, vermoord 31 maart 1944 Midden-Europa, 20 jaar).
Op 1 februari 1933 trad Rijntje in het huwelijk met Marcus Carels (geboren 25 augustus 1884 Amsterdam, vermoord 3 september 1942 Auschwitz-Birkenau, 58 jaar), op 20 november 1936 werd dit huwelijk ontbonden door een scheiding.
Rijntje woonde vanaf 10 september 1937 op de Swammerdamstraat 33-2 hoog met haar 2 zoons, Mozes kwam bij hen wonen.
Via Westerbork naar Sobibor
Op de kaarten van de Joodse Raad over Mozes en Rijntje staat dat zij op 29 maart 1943 in Westerbork werden ingedeeld in barak 60. Op 6 april 1943 zijn beiden op transport gesteld. Dit transport ging naar Sobibor en kwam daar op 9 april aan, mannen en vrouwen werden gescheiden van elkaar, kinderen mochten met de moeders/vrouwen mee. Mozes en Rijntje werden beiden geselecteerd voor de groepen voor de gaskamers en daar dezelfde dag nog vermoord. Mozes was toen 58 jaar en Rijntje 49 jaar.
Digitaal Joods Monument
Op het Joods Monument staan foto’s van Mozes en Rijntje van hun Amsterdamse marktvergunningen.
Tot slot
Bronnen: Stadsarchief Amsterdam en Rotterdam (Bevolkingsregister, archiefkaarten, bijzondere registers, marktvergunningen), FamilySearch (geboorteakten), Arolsen Archieven (kaarten Joodse Raad), Digitaal Joods Monument.
De gevonden informatie zal ook gedeeld worden op het Digitale Joods Monument.
